Mateusz Gniazdowski - przewodniczący
dr Mateusz Gniazdowski ([email protected]) – politolog i historyk, adiunkt w Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego, ambasador RP w Republice Czeskiej, kierujący placówką w Pradze w latach 2022-2024.
Ukończył studia magisterskie w Instytucie Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego (2000) i studium doktoranckie w Instytucie Nauk Politycznych Słowackiej Akademii Nauk, zakończone obroną pracy doktorskiej na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie (2010). W latach 2004–2010 pracował jako analityk w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych, następnie w Ośrodku Studiów Wschodnich im. Marka Karpia (2016-2022 – zastępca dyrektora). W latach 2013–2022 był przewodniczącym Rady Programowej Forum Polsko-Czeskiego przy Ministrze Spraw Zagranicznych. W 2014 r. został mianowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego członkiem Polsko-Słowackiej Komisji Nauk Humanistycznych.
W swojej działalności naukowej zajmuje się głównie historią stosunków polsko-czeskich i polsko-słowackich w XX w. Od 2002 r. uczestniczy w realizacji projektu badań dziejów Spiszu, prowadzonego pod auspicjami Komisji. Jest współautorem kilkunastu publikacji książkowych i autorem kilkudziesięciu artykułów naukowych, członkiem międzynarodowej rady czasopisma „Vojenská história“, komitetu redakcyjnego „Polskiego Przeglądu Dyplomatycznego“. Problematykę swojej rozprawy doktorskiej (Autonómia Slovenska v poľskej politike (1936 – 1939): medzi diplomaciou dôvernou a verejnou) prezentował m.in. w artykułach naukowych: Kwestia słowacka a polska idea „trzeciej Europy” [w:] Modernizacja – centrum – peryferie, pod red. W. Borodzieja, S. Dębskiego, Warszawa 2009, s. 161–191; Slovenský autonomizmus v poľskej politike v 30. rokoch, „Česko-slovenská historická ročenka 2010”, Brno 2012, s. 243–264, a także na łamach czasopisma polsko-Słowackiej Komisji Nauk Humanistycznych „Kontakty” („Zbližovacia akcia”: predpoklady, rozvoj a výsledky poľského záujmu o Slovensko v medzivojnovom období, „Kontakty” XVI, 2018, s. 39-52), gdzie zostały opublikowane również inne jego studia historyczne, m.in. artykuł pt. Sprawa słowacka oczami dyplomatów polskich w Pradze (1990-1992), „Kontakty” XVIII, 2020, s. 5-23.
Ukończył studia magisterskie w Instytucie Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego (2000) i studium doktoranckie w Instytucie Nauk Politycznych Słowackiej Akademii Nauk, zakończone obroną pracy doktorskiej na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie (2010). W latach 2004–2010 pracował jako analityk w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych, następnie w Ośrodku Studiów Wschodnich im. Marka Karpia (2016-2022 – zastępca dyrektora). W latach 2013–2022 był przewodniczącym Rady Programowej Forum Polsko-Czeskiego przy Ministrze Spraw Zagranicznych. W 2014 r. został mianowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego członkiem Polsko-Słowackiej Komisji Nauk Humanistycznych.
W swojej działalności naukowej zajmuje się głównie historią stosunków polsko-czeskich i polsko-słowackich w XX w. Od 2002 r. uczestniczy w realizacji projektu badań dziejów Spiszu, prowadzonego pod auspicjami Komisji. Jest współautorem kilkunastu publikacji książkowych i autorem kilkudziesięciu artykułów naukowych, członkiem międzynarodowej rady czasopisma „Vojenská história“, komitetu redakcyjnego „Polskiego Przeglądu Dyplomatycznego“. Problematykę swojej rozprawy doktorskiej (Autonómia Slovenska v poľskej politike (1936 – 1939): medzi diplomaciou dôvernou a verejnou) prezentował m.in. w artykułach naukowych: Kwestia słowacka a polska idea „trzeciej Europy” [w:] Modernizacja – centrum – peryferie, pod red. W. Borodzieja, S. Dębskiego, Warszawa 2009, s. 161–191; Slovenský autonomizmus v poľskej politike v 30. rokoch, „Česko-slovenská historická ročenka 2010”, Brno 2012, s. 243–264, a także na łamach czasopisma polsko-Słowackiej Komisji Nauk Humanistycznych „Kontakty” („Zbližovacia akcia”: predpoklady, rozvoj a výsledky poľského záujmu o Slovensko v medzivojnovom období, „Kontakty” XVI, 2018, s. 39-52), gdzie zostały opublikowane również inne jego studia historyczne, m.in. artykuł pt. Sprawa słowacka oczami dyplomatów polskich w Pradze (1990-1992), „Kontakty” XVIII, 2020, s. 5-23.
Rafał Majerek - sekretarz
dr Rafał Majerek ([email protected]) - slawista i słowacysta, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa. Od 2003 roku zatrudniony w Instytucie Filologii Słowiańskiej UJ, aktualnie na stanowisku adiunkta, w latach 2003-2006 prorektor ds. dydaktyki w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. Jana Grodka w Sanoku.
Główne obszary zainteresowań badawczych: zagadnienia tożsamości narodowej i kulturowej Słowaków w perspektywie historycznej i współczesnej, najnowsza proza słowacka (nurt feministyczny, poetyka migracji, regionalizm), literackie związki polsko-słowackie, środkowoeuropejskie tożsamości pogranicza, dramat słowacki po 1989 roku. Wyniki badań publikuje w krajowych i zagranicznych tomach i czasopismach, jest autorem recenzji prac naukowych i tekstów literackich, przygotował hasła z zakresu literatury czeskiej i słowackiej do Słownika pisarzy świata (red. J. Maślanka, Kraków 2004). Brał udział w realizacji grantów Wspólne dziedzictwo literackie, Kultury słowiańskie między postkomunizmem i postmodernizmem oraz w pracach badawczych Laboratorium Transkulturowych Studiów nad Teatrem i Dramatem Postkomunistycznej Europy. Uczestniczył w wielu krajowych i międzynarodowych konferencjach, w latach 2019 i 2021 prowadził cykle wykładów gościnnych na Uniwersytecie Preszowskim, w 2023 roku odbył stypendium w Instytucie Literatury Słowackiej Słowackiej Akademii Nauk w ramach Narodowego Programu Stypendialnego Republiki Słowackiej. Członek Polsko-Słowackiej Komisji Nauk Humanistycznych, Polsko-Słowackiej Komisji Historyków przy Instytucie Historii PAN, Komisji Słowianoznawstwa PAN O/Kraków. Współpracuje z Instytutami Literatury Słowackiej i Światowej Słowackiej Akademii Nauk oraz Instytutem Studiów Środkowoeuropejskich Uniwersytetu Preszowskiego.
Wybrane publikacje: Pamięć – mit – tożsamość. Słowackie procesy autoidentyfikacyjne w okresie odrodzenia narodowego (2011); Repetycje i przewartościowania. Zagadnienie tradycji narodowej w dyskursie słowackim po 1989 roku, „Prace Komisji Kultury Słowian Polskiej Akademii Umiejętności” XI, 2015, s. 153-165; Idea emancypacji kobiet w kontekście słowackich dążeń do niepodległości, „Kontakty” XVII, 2019, s. 43-57.; Rok 1989 w literaturze słowackiej – problematyczna cezura, „Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo” 2021, nr 11 (14), s. 93-106; Przełamywanie milczenia. Przemiany sposobów prezentacji problematyki LGBT+ we współczesnej prozie słowackiej, „Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis” 2022, nr 4, s. 291-300.
Główne obszary zainteresowań badawczych: zagadnienia tożsamości narodowej i kulturowej Słowaków w perspektywie historycznej i współczesnej, najnowsza proza słowacka (nurt feministyczny, poetyka migracji, regionalizm), literackie związki polsko-słowackie, środkowoeuropejskie tożsamości pogranicza, dramat słowacki po 1989 roku. Wyniki badań publikuje w krajowych i zagranicznych tomach i czasopismach, jest autorem recenzji prac naukowych i tekstów literackich, przygotował hasła z zakresu literatury czeskiej i słowackiej do Słownika pisarzy świata (red. J. Maślanka, Kraków 2004). Brał udział w realizacji grantów Wspólne dziedzictwo literackie, Kultury słowiańskie między postkomunizmem i postmodernizmem oraz w pracach badawczych Laboratorium Transkulturowych Studiów nad Teatrem i Dramatem Postkomunistycznej Europy. Uczestniczył w wielu krajowych i międzynarodowych konferencjach, w latach 2019 i 2021 prowadził cykle wykładów gościnnych na Uniwersytecie Preszowskim, w 2023 roku odbył stypendium w Instytucie Literatury Słowackiej Słowackiej Akademii Nauk w ramach Narodowego Programu Stypendialnego Republiki Słowackiej. Członek Polsko-Słowackiej Komisji Nauk Humanistycznych, Polsko-Słowackiej Komisji Historyków przy Instytucie Historii PAN, Komisji Słowianoznawstwa PAN O/Kraków. Współpracuje z Instytutami Literatury Słowackiej i Światowej Słowackiej Akademii Nauk oraz Instytutem Studiów Środkowoeuropejskich Uniwersytetu Preszowskiego.
Wybrane publikacje: Pamięć – mit – tożsamość. Słowackie procesy autoidentyfikacyjne w okresie odrodzenia narodowego (2011); Repetycje i przewartościowania. Zagadnienie tradycji narodowej w dyskursie słowackim po 1989 roku, „Prace Komisji Kultury Słowian Polskiej Akademii Umiejętności” XI, 2015, s. 153-165; Idea emancypacji kobiet w kontekście słowackich dążeń do niepodległości, „Kontakty” XVII, 2019, s. 43-57.; Rok 1989 w literaturze słowackiej – problematyczna cezura, „Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo” 2021, nr 11 (14), s. 93-106; Przełamywanie milczenia. Przemiany sposobów prezentacji problematyki LGBT+ we współczesnej prozie słowackiej, „Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis” 2022, nr 4, s. 291-300.
Aleksandra Hudymač
dr Aleksandra Hudymač ([email protected]) – slawistka (słowacystka) i polonistka, podwójna absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego, doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa. Od 2005 roku zatrudniona w Instytucie Filologii Słowiańskiej UJ, aktualnie na stanowisku adiunkta. Od 2005 roku pełni funkcję sekretarza redakcji „Kontaktów”. W 2006 roku otrzymała stypendium badawcze Funduszu Wyszehradzkiego. Od 2017 roku jest członkinią rady redakcyjnej czasopisma „Slovenská literatúra”. W 2024 roku była kierownikiem grantu NCN (Miniatura): „Słowackie dziewiętnastowieczne dzienniki podróży.” Popularyzatorka literatury i kultury słowackiej w Polsce, regularnie współpracuje z krakowskim Festiwalem Conrada.
Główne obszary zainteresowań badawczych: kultura słowackiego i polskiego romantyzmu, kultura i sztuka wieku XIX w Europie, problematyka tożsamości narodowej Słowaków, romantyczna, słowiańska epistolografia i teoria pisma, dzienniki podróży XIX w. analizowane w perspektywie geopoetyki i krytyki postkolonialnej, badania porównawcze polsko-słowackie. Autorka jednej monografii naukowej oraz kilkudziesięciu artykułów, publikowanych w czasopismach oraz tomach w Polsce i za granicą.
Uczestniczyła w licznych krajowych i międzynarodowych konferencjach, w latach 2017 i 2019 prowadziła wykłady gościnne na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie i Uniwersytecie Karola w Pradze. Członkini Polsko-Słowackiej Komisji Nauk Humanistycznych i Komisji Kultury Słowian PAU (2018-2024). Współpracuje z Instytutem Literatury Słowackiej Słowackiej Akademii Nauk i z Katedrą Slawistyki Środkowoeuropejskiej w ramach Instytutu Etnologii i Studiów Środkowoeuropejskich i Bałkańskich Uniwersytetu Karola.
Wybrane publikacje: „Wola ich ludzką jest, nasza – Boską“. Modele dyskursu odrodzeniowego w dziewiętnastowiecznej epistolografii słowiańskiej (2014); Epištolárne dielo Ľudovíta Štúra – automytologizačné strategie a figury [w:] Slovenský romantizmus. Synopticko-pulzačný model kultúrneho javu, red. P. Zajac, Ľ. Schmarcová i in., Brno 2019, s. 243-263; Czarnogóra wyobrażona? Dziennik podróży „V Dalmáci a na Čiernej hore” Martina Kukučína, „Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis” 2020, nr 15, s. 109-122; A wanderer, descendant of wanderers: nomadism in Martin Kukučín’s travel diary "A walk through Patagonia", “Kultura Słowian” 2023, t. 19, s. 125-138; Słowacystyka w Polsce – historia, teraźniejszość i wyzwania na przyszłość, [w:] Słowacy, Warszawa 2025, s. 155-176.
Główne obszary zainteresowań badawczych: kultura słowackiego i polskiego romantyzmu, kultura i sztuka wieku XIX w Europie, problematyka tożsamości narodowej Słowaków, romantyczna, słowiańska epistolografia i teoria pisma, dzienniki podróży XIX w. analizowane w perspektywie geopoetyki i krytyki postkolonialnej, badania porównawcze polsko-słowackie. Autorka jednej monografii naukowej oraz kilkudziesięciu artykułów, publikowanych w czasopismach oraz tomach w Polsce i za granicą.
Uczestniczyła w licznych krajowych i międzynarodowych konferencjach, w latach 2017 i 2019 prowadziła wykłady gościnne na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie i Uniwersytecie Karola w Pradze. Członkini Polsko-Słowackiej Komisji Nauk Humanistycznych i Komisji Kultury Słowian PAU (2018-2024). Współpracuje z Instytutem Literatury Słowackiej Słowackiej Akademii Nauk i z Katedrą Slawistyki Środkowoeuropejskiej w ramach Instytutu Etnologii i Studiów Środkowoeuropejskich i Bałkańskich Uniwersytetu Karola.
Wybrane publikacje: „Wola ich ludzką jest, nasza – Boską“. Modele dyskursu odrodzeniowego w dziewiętnastowiecznej epistolografii słowiańskiej (2014); Epištolárne dielo Ľudovíta Štúra – automytologizačné strategie a figury [w:] Slovenský romantizmus. Synopticko-pulzačný model kultúrneho javu, red. P. Zajac, Ľ. Schmarcová i in., Brno 2019, s. 243-263; Czarnogóra wyobrażona? Dziennik podróży „V Dalmáci a na Čiernej hore” Martina Kukučína, „Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis” 2020, nr 15, s. 109-122; A wanderer, descendant of wanderers: nomadism in Martin Kukučín’s travel diary "A walk through Patagonia", “Kultura Słowian” 2023, t. 19, s. 125-138; Słowacystyka w Polsce – historia, teraźniejszość i wyzwania na przyszłość, [w:] Słowacy, Warszawa 2025, s. 155-176.
Stanisław Sroka
prof. dr hab. Stanisław Sroka ([email protected]) – historyk, profesor w Instytucie Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Zajmuje się dziejami Europy Środkowej, historią Węgier i stosunków polsko-węgierskich. W kręgu jego zainteresowań jest także obecność polskich studentów na uniwersytetach włoskich w średniowieczu, w szczególności w Bolonii. Członek gremiów naukowych, m.in. Komisji Środkowoeuropejskiej Polskiej Akademii Umiejętności, Komisji Polsko-Węgierskiej Polskiej Akademii Nauk, Polskiego Towarzystwa Historycznego (członek Zarządu Oddziału Krakowskiego), Polskiego Towarzystwa Heraldycznego, Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, Wydawnictwa Universitas (członek Zarządu), Spiskiego Towarzystwa Historycznego, Komitetu Nauk Historycznych Polskiej Akademii Nauk, Polsko-Słowackiej Komisji Nauk Humanistycznych, Magyar Filológiai Társaság. Członek Komitetu Organizacyjnego II i III Kongresu Zagranicznych Badaczy Dziejów Polski. Członek redakcji czasopism naukowych, m.in. „Hungarian Historical Review”, „Századok”, „Acta Humanitarica Universitatis Saulensis”, „Gdańskie Studia Mediewistyczne”, „Średniowiecze polskie i powszechne”. Związany z Uniwersytetem Jagiellońskim. W latach 2008-2012 był dyrektorem Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, od 2012 do 2020 sprawował funkcję prodziekana ds. ogólnych Wydziału Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 2020 r. pełni obowiązki dziekana tegoż Wydziału. Wyróżnienia: dyplom uznania wicepremiera i ministra spraw zagranicznych i stosunków europejskich Republiki Słowackiej, Miroslava Lajčaka (2013), Krzyż Oficerski Orderu Węgierskiego (2014), Nagroda Benefactor Musaei Scepusiensis (2018), Nagroda Ludovika Preiz Narodowego Uniwersytetu Służby Publicznej w Budapeszcie (2023).
Publikacje: 280 publikacji o charakterze naukowym i popularno-naukowym, wśród nich: Dokumenty polskie z archiwów dawnego Królestwa Węgier (6 tomów); Polacy na Węgrzech za panowania Zygmunta Luksemburskiego 1387-1437 (2001); Średniowieczny Bardiów i jego kontakty z Małopolską (2010); Początki Węgier (2015); Genealogia Andegawenów węgierskich (2015). Współredaktor (wraz z prof. Martinem Homzą) syntezy dziejów Spisza (Historia Scepusii).
Zajmuje się dziejami Europy Środkowej, historią Węgier i stosunków polsko-węgierskich. W kręgu jego zainteresowań jest także obecność polskich studentów na uniwersytetach włoskich w średniowieczu, w szczególności w Bolonii. Członek gremiów naukowych, m.in. Komisji Środkowoeuropejskiej Polskiej Akademii Umiejętności, Komisji Polsko-Węgierskiej Polskiej Akademii Nauk, Polskiego Towarzystwa Historycznego (członek Zarządu Oddziału Krakowskiego), Polskiego Towarzystwa Heraldycznego, Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, Wydawnictwa Universitas (członek Zarządu), Spiskiego Towarzystwa Historycznego, Komitetu Nauk Historycznych Polskiej Akademii Nauk, Polsko-Słowackiej Komisji Nauk Humanistycznych, Magyar Filológiai Társaság. Członek Komitetu Organizacyjnego II i III Kongresu Zagranicznych Badaczy Dziejów Polski. Członek redakcji czasopism naukowych, m.in. „Hungarian Historical Review”, „Századok”, „Acta Humanitarica Universitatis Saulensis”, „Gdańskie Studia Mediewistyczne”, „Średniowiecze polskie i powszechne”. Związany z Uniwersytetem Jagiellońskim. W latach 2008-2012 był dyrektorem Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, od 2012 do 2020 sprawował funkcję prodziekana ds. ogólnych Wydziału Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 2020 r. pełni obowiązki dziekana tegoż Wydziału. Wyróżnienia: dyplom uznania wicepremiera i ministra spraw zagranicznych i stosunków europejskich Republiki Słowackiej, Miroslava Lajčaka (2013), Krzyż Oficerski Orderu Węgierskiego (2014), Nagroda Benefactor Musaei Scepusiensis (2018), Nagroda Ludovika Preiz Narodowego Uniwersytetu Służby Publicznej w Budapeszcie (2023).
Publikacje: 280 publikacji o charakterze naukowym i popularno-naukowym, wśród nich: Dokumenty polskie z archiwów dawnego Królestwa Węgier (6 tomów); Polacy na Węgrzech za panowania Zygmunta Luksemburskiego 1387-1437 (2001); Średniowieczny Bardiów i jego kontakty z Małopolską (2010); Początki Węgier (2015); Genealogia Andegawenów węgierskich (2015). Współredaktor (wraz z prof. Martinem Homzą) syntezy dziejów Spisza (Historia Scepusii).
Sylwia Sojda
dr hab. Sylwia Sojda ([email protected]) – slawistka i słowacystka, adiunkt badawczo-dydaktyczny w Instytucie Językoznawstwa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.
Prowadzi badania, które koncentrują się wokół zagadnień związanych ze współczesnym językoznawstwem słowackim i konfrontatywnym polsko-słowackim, w ostatnim czasie w obrębie dyskursu medialnego. Główne obszary zainteresowań badawczych: semantyczna kategoria intensywności, leksykologia, politolingwistyka, mediolingwistyka, nauczanie języka słowackiego jako obcego.
Autorka dwóch monografii i kilkudziesięciu artykułów naukowych, redaktorka monografii wieloautorskich, współautorka podręcznika do nauki języka słowackiego jako obcego. Uczestniczyła w licznych krajowych i międzynarodowych konferencjach naukowych, stażach badawczych i dydaktycznych. W 2022 roku odbyła staż dydaktyczny w University College London, a w 2024 roku staż naukowy na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie, w ramach programu grantowego Uniwersytetu Śląskiego „Swoboda Badań w Mieście Nauki”. W kwietniu 2025 roku realizowała miesięczny staż naukowy w Instytucie Słowacystyki i Studiów Medialnych Uniwersytetu Preszowskiego w ramach Narodowego Programu Stypendialnego Republiki Słowackiej. Członkini Komitetu Językoznawstwa PAN, Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej, Polskiego Towarzystwa Edukacji Medialnej.
Wybrane publikacje: Makrostruktura pierwszej strony gazety w ujęciu konfrontatywnym polsko-czesko-słowackim. „Prace Językoznawcze” XXVII/4, 2025, s. 83-106 (współautorka M. Ślawska); Badania mediolingwistyczne na Słowacji. „Kultura Media Teologia” 64(4) 2025, s. 135-150; Intensyfikacja i dezintensyfikacja w języku polskim i słowackim (2022); Uži si slovenčinu! Čítanka s cvičeniami pre stredne pokročilých (2019) (współautorka M. Kyseľová); Procesy uniwerbizacyjne w języku słowackim i polskim (2011).
Prowadzi badania, które koncentrują się wokół zagadnień związanych ze współczesnym językoznawstwem słowackim i konfrontatywnym polsko-słowackim, w ostatnim czasie w obrębie dyskursu medialnego. Główne obszary zainteresowań badawczych: semantyczna kategoria intensywności, leksykologia, politolingwistyka, mediolingwistyka, nauczanie języka słowackiego jako obcego.
Autorka dwóch monografii i kilkudziesięciu artykułów naukowych, redaktorka monografii wieloautorskich, współautorka podręcznika do nauki języka słowackiego jako obcego. Uczestniczyła w licznych krajowych i międzynarodowych konferencjach naukowych, stażach badawczych i dydaktycznych. W 2022 roku odbyła staż dydaktyczny w University College London, a w 2024 roku staż naukowy na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie, w ramach programu grantowego Uniwersytetu Śląskiego „Swoboda Badań w Mieście Nauki”. W kwietniu 2025 roku realizowała miesięczny staż naukowy w Instytucie Słowacystyki i Studiów Medialnych Uniwersytetu Preszowskiego w ramach Narodowego Programu Stypendialnego Republiki Słowackiej. Członkini Komitetu Językoznawstwa PAN, Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej, Polskiego Towarzystwa Edukacji Medialnej.
Wybrane publikacje: Makrostruktura pierwszej strony gazety w ujęciu konfrontatywnym polsko-czesko-słowackim. „Prace Językoznawcze” XXVII/4, 2025, s. 83-106 (współautorka M. Ślawska); Badania mediolingwistyczne na Słowacji. „Kultura Media Teologia” 64(4) 2025, s. 135-150; Intensyfikacja i dezintensyfikacja w języku polskim i słowackim (2022); Uži si slovenčinu! Čítanka s cvičeniami pre stredne pokročilých (2019) (współautorka M. Kyseľová); Procesy uniwerbizacyjne w języku słowackim i polskim (2011).
Katarzyna Marcol
dr hab. Katarzyna Marcol, prof. UŚ ([email protected]) – antropolożka kultury i folklorystka w Instytucie Nauk o Kulturze Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, dziekana Wydziału Sztuki i Nauk o Edukacji UŚ w Cieszynie.
Zainteresowania naukowe obejmują dynamiczny układ relacji między praktykami komunikacyjnymi (język), systemami znaczeń i wartości (kultura) oraz instytucjami i układami władzy na pograniczach oraz w społecznościach zróżnicowanych etnicznie/narodowo. Podczas badań etnograficznych, prowadzonych głównie na Śląsku Cieszyńskim oraz w serbskim Banacie, uwaga kierowana jest na współczesne konteksty funkcjonowania folkloru, zależności między językami a pamięcią zbiorową, dynamikę i wielowymiarowość tożsamości członków lokalnej społeczności. Szczególnym wyzwaniem są studia nad wzajemnymi kontaktami „autochtonicznych” mniejszości w Wojwodinie, w tym słowackiej i śląskiej, których powstanie było uzależnione od funkcjonowania w ramach byłych Austro-Węgier oraz późniejszych zmian granic państwowych po 1918 roku. Problematyka interetniczności w tradycji kulturowej skutkowała nawiązaniem relacji naukowych ze słowackimi ośrodkami akademickimi, w tym Uniwersytetem Świętych Cyryla i Metodego w Trnawie oraz Uniwersytetem Konstantyna Filozofa w Nitrze (współtworzenie projektów, publikowanie artykułów naukowych, działalność redakcyjna).
Jest członkinią International Society for Ethnology and Folklore (SIEF), European Association of Social Anthropologists (EASA), International Organization of Folk Art. (IOV), Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego (PTL).
Wybrane publikacje: Rola języka w uwalnianiu się z dziedziczonych traum: negocjowanie pozycji społecznej śląskiej mniejszości etnicznej w serbskim Banacie, „Politeja. Pismo Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego”, 2020, nr 64, s. 189–204; Toutowie. Język i pamięć w ustanawianiu wspólnoty Wiślan w Banacie, Katowice 2020; Continuities and Disruptions in Transhumance Practices in the Silesian Beskids (Poland). The Case of Koniaków Village [z M. Kurczem], [w:] Grazing Communities. Pastoralism on the Move and Biocultural Heritage Frictions, red. L. Bindi, New York 2022, s. 174-202; Foreign Homeland. Folklore and National Attitudes of Ethnic Minorities, „Łódzkie Studia Etnograficzne”, t. 62, 2023, s. 83–100; Spatial dimensions of Identity in Cieszyn Silesia, [w:] Silesia Superior. Narratives on Upper Silesia - The Multitude of Perspectives, red. R. Dampc-Jarosz, A. Kowalczyk, i L. Sadzikowska, Göttingen 2024, s. 95–113.
Zainteresowania naukowe obejmują dynamiczny układ relacji między praktykami komunikacyjnymi (język), systemami znaczeń i wartości (kultura) oraz instytucjami i układami władzy na pograniczach oraz w społecznościach zróżnicowanych etnicznie/narodowo. Podczas badań etnograficznych, prowadzonych głównie na Śląsku Cieszyńskim oraz w serbskim Banacie, uwaga kierowana jest na współczesne konteksty funkcjonowania folkloru, zależności między językami a pamięcią zbiorową, dynamikę i wielowymiarowość tożsamości członków lokalnej społeczności. Szczególnym wyzwaniem są studia nad wzajemnymi kontaktami „autochtonicznych” mniejszości w Wojwodinie, w tym słowackiej i śląskiej, których powstanie było uzależnione od funkcjonowania w ramach byłych Austro-Węgier oraz późniejszych zmian granic państwowych po 1918 roku. Problematyka interetniczności w tradycji kulturowej skutkowała nawiązaniem relacji naukowych ze słowackimi ośrodkami akademickimi, w tym Uniwersytetem Świętych Cyryla i Metodego w Trnawie oraz Uniwersytetem Konstantyna Filozofa w Nitrze (współtworzenie projektów, publikowanie artykułów naukowych, działalność redakcyjna).
Jest członkinią International Society for Ethnology and Folklore (SIEF), European Association of Social Anthropologists (EASA), International Organization of Folk Art. (IOV), Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego (PTL).
Wybrane publikacje: Rola języka w uwalnianiu się z dziedziczonych traum: negocjowanie pozycji społecznej śląskiej mniejszości etnicznej w serbskim Banacie, „Politeja. Pismo Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego”, 2020, nr 64, s. 189–204; Toutowie. Język i pamięć w ustanawianiu wspólnoty Wiślan w Banacie, Katowice 2020; Continuities and Disruptions in Transhumance Practices in the Silesian Beskids (Poland). The Case of Koniaków Village [z M. Kurczem], [w:] Grazing Communities. Pastoralism on the Move and Biocultural Heritage Frictions, red. L. Bindi, New York 2022, s. 174-202; Foreign Homeland. Folklore and National Attitudes of Ethnic Minorities, „Łódzkie Studia Etnograficzne”, t. 62, 2023, s. 83–100; Spatial dimensions of Identity in Cieszyn Silesia, [w:] Silesia Superior. Narratives on Upper Silesia - The Multitude of Perspectives, red. R. Dampc-Jarosz, A. Kowalczyk, i L. Sadzikowska, Göttingen 2024, s. 95–113.